Αεροναυτιλία: 7 ερωτήσεις και απαντήσεις για το «στοίχημα» του εκσυγχρονισμού τους

Το πρόσφατο ψηφιακό «έμφραγμα» στο FIR Αθηνών δεν ήταν απλώς μια τεχνική αστοχία, αλλά η ηχηρή υπενθύμιση ενός χρόνιου ελλείμματος που η χώρα έσυρε επί δεκαετίες. Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, μέσω του αναλυτικού «Σχεδίου Δράσης», επιχειρεί τώρα να διεβαβιώσει ότι τρέχουν οι διαδικασίες για να καλύψει το χαμένο έδαφος, απαντώντας ταυτόχρονα στις ασφυκτικές πιέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις εκκρεμείς παραβάσεις.

Ωστόσο, η παραδοχή ότι τα συστήματα παραμένουν «εντός προδιαγραφών» αλλά ταυτόχρονα «απαρχαιωμένα», αναδεικνύει μια αντιφατική πραγματικότητα που η ελληνική αεροναυτιλία καλείται να ξεπεράσει με ορίζοντα το 2028. Παρά τις προσπάθειες επιτάχυνσης των 364 δράσεων και τις δρομολογημένες προσλήψεις, η δικαστική εμπλοκή σε κρίσιμους διαγωνισμούς και οι συνεχείς παρατάσεις στη χρήση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων —όπως το Data Link— αφήνουν εκτεθειμένη τη διεθνή εικόνα του FIR Αθηνών. Το ερώτημα που πλέον τίθεται επιτακτικά δεν είναι μόνο αν τα «κεφάλια θα πέσουν», αλλά αν οι ρυθμοί του εκσυγχρονισμού θα καταφέρουν τελικά να προλάβουν την επόμενη κρίση, πριν αυτή εκδηλωθεί στην οθόνη κάποιου ραντάρ.

Μετά το πρόσφατο περιστατικό που παρέλυσε το FIR Αθηνών, το ενδιαφέρον στρέφεται στο Action Plan του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Πρόκειται για έναν οδικό χάρτη 364 δράσεων που στοχεύει να βγάλει την Ελλάδα από το «εδώλιο» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και να αναβαθμίσει τα απαρχαιωμένα συστήματα.

1. Τι είναι το «Action Plan» και γιατί αφορά τον επιβάτη;

Είναι ένα στρατηγικό σχέδιο που ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2025 και ολοκληρώνεται τον Δεκέμβριο του 2028. Αποτελεί την απάντηση της Ελλάδας στις ευρωπαϊκές παραβάσεις (infringements). Για τον επιβάτη, σημαίνει λιγότερες καθυστερήσεις, μεγαλύτερη ασφάλεια και προστασία από τεχνικά μπλακ άουτ.

2. Πού βρίσκεται το κρίσιμο σύστημα Data Link που έλειπε από το FIR;

Η υλοποίηση έχει επιταχυνθεί. Αυτή τη στιγμή γίνονται παράλληλες εργασίες σε κρίσιμες τοποθεσίες (Μερέντα, Μουστάκος, Ακαρνανικά) και στην αίθουσα εξοπλισμού του Κέντρου Ελέγχου Αθηνών και Μακεδονίας. Στόχος είναι να υπάρχει ψηφιακό κανάλι επικοινωνίας πιλότου-ελεγκτή, ώστε να μην εξαρτώνται όλα από τη φωνητική επικοινωνία που παρουσίασε πρόβλημα.

3. Πότε θα υπογραφεί η σύμβαση για το νέο σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας;

Το νέο σύστημα (TopSky ATC One) έχει πλέον ορόσημο υπογραφής την 31η Μαρτίου 2026. Η διαδικασία τρέχει με τη μέθοδο της διαπραγμάτευσης με την THALES LAS France, ενώ η πλήρης ενσωμάτωση του υλικού και λογισμικού προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί έως την 1η Νοεμβρίου 2028.

4. Τι συμβαίνει με τα ραντάρ «νέας γενιάς» Mode S;

Είναι σε εξέλιξη ο διαγωνισμός για 8 νέα συστήματα ραντάρ Mode S σε αεροδρόμια και σταθμούς περιοχής, με τις προσφορές να κατατίθενται έως τις 31 Ιανουαρίου 2026. Παράλληλα, τρέχουν μελέτες για νέα εγκατάσταση στην Αίγινα και μεταβατικές αναβαθμίσεις για την άμεση αξιοποίηση σύγχρονων δεδομένων.

5. Γιατί υπάρχουν ακόμη δικαστικές εμπλοκές στα έργα;

Δύο σημαντικά έργα βρίσκονται στα δικαστήρια:

-Για το σύστημα επικοινωνίας και καταγραφής φωνής (VCS), η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται εντός του Ιανουαρίου 2026.

-Για το σύστημα πλοήγησης PBN σε 31 αεροδρόμια, το Διοικητικό Εφετείο ακύρωσε την παραμονή της Πρωτοχρονιάς (31/12/25) μια απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ, στέλνοντας την υπόθεση πίσω στην ΥΠΑ για επανέλεγχο.

6. Πώς αλλάζει η ΥΠΑ ως οργανισμός;

Από τις 24 Οκτωβρίου 2025, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας μετατράπηκε σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ). Αυτό της δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση και τη λήψη αποφάσεων, διαθέτοντας πλέον δικό της Διοικητικό Συμβούλιο.

7. Θα έρθουν νέοι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας;

Ναι. Το 2026 εγκρίθηκαν 100 νέες προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ. Το σημαντικό είναι ότι οι 72 ελεγκτές θα αντληθούν απευθείας από την «έτοιμη» δεξαμενή υποψηφίων του διαγωνισμού που ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 2025, γεγονός που αναμένεται να δώσει άμεση ανάσα στη στελέχωση των πύργων ελέγχου.